Kort antwoord: reken op zeven tot tien jaar. De ondersteuning loopt geleidelijk terug, meestal lang voordat je iets ziet — dus oordeel op hoe je wakker wordt, niet op hoe het matras eruitziet. Stijf wakker worden dat in de ochtend wegtrekt is het duidelijkste signaal.
Een matras gaat niet kapot, hij wordt langzaam minder. Dat is precies waarom mensen er te lang op doorslapen: er is geen moment waarop iets breekt. Je went aan een matras dat elk jaar een beetje minder doet, en pas als je een week ergens anders slaapt merk je het verschil.
Waarom een matras slijt
Elke nacht druk je dezelfde plekken in — schouders, bekken — met je volle gewicht, zeven à acht uur lang. Schuim verliest daardoor geleidelijk veerkracht, veren verliezen spanning. De comfortlagen bovenin gaan het eerst, en die doen juist het werk van drukverlaging.
Het gevolg is dat de ondersteuning terugloopt voordat er een zichtbare kuil is. Een matras kan er van buiten prima uitzien en zijn werk al niet meer doen.
De signalen, op volgorde van betrouwbaarheid
- Je wordt stijf wakker en dat trekt in de ochtend weg. Het duidelijkste signaal dat er is. Stijfheid die na een half uur bewegen verdwijnt, komt van hoe je lag.
- Je slaapt elders beter. Logeer je ergens en slaap je merkbaar beter, dan zegt dat meer dan welke inspectie ook.
- Je draait vaker om. Onrustig slapen is vaak een lichaam dat een houding zoekt die niet meer te vinden is.
- Er is een zichtbare afdruk. Betrouwbaar, maar laat: als je het ziet, ben je al een tijd te laat.
Wat de levensduur beïnvloedt
Zeven tot tien jaar is een bandbreedte, en waar je in die bandbreedte uitkomt hangt af van een paar dingen.
- De kwaliteit van het materiaal. Bij schuim is de dichtheid bepalend: schuim met een lage dichtheid verliest zijn veerkracht sneller. Dit is de belangrijkste factor en tegelijk degene waarop bij goedkope matrassen wordt bezuinigd.
- Je gewicht. Meer gewicht betekent meer belasting per nacht en dus sneller verlies van veerkracht.
- De bodem eronder. Een doorgezakte lattenbodem laat het matras op de verkeerde plekken werken en versnelt de slijtage.
- Onderhoud. Vocht is de stille vijand: een matras dat niet kan ventileren gaat korter mee.
Wat je zelf kunt doen
Je rekt er geen jaren mee, maar je haalt wel het maximum uit de jaren die erin zitten.
- Draai het matras regelmatig. Kop-staart elke paar maanden, en als het dubbelzijdig is ook omkeren. Zo belast je niet altijd dezelfde plekken.
- Laat het luchten. Sla het dekbed 's ochtends open in plaats van het bed meteen op te maken, zodat vocht weg kan.
- Was de hoes als hij afritsbaar is, en gebruik een molton.
- Controleer je bodem als je het matras toch keert. Latten die blijvend doorhangen vervang je.
Helpt een topper?
Bij een beginnende, lichte afdruk kan een topper het verschil opvangen en je matras nog even bruikbaar houden. Dat is een legitieme toepassing.
Bij een echt doorgezakt matras werkt het niet: de topper zakt gewoon mee en volgt de vorm eronder. Je legt dan een comfortabele laag op een ondergrond die je rug nog steeds niet ondersteunt. Dat is uitstel, geen oplossing.